Tam quốc chí: Trương Phi (Dực Đức) một các tướng nhà Thục

0

Trương Phi luôn được người đời nhắc đến với tính nóng như lửa, lòng dạ ngay thẳng, nổi danh ngay từ thưở ban đầu.

Nhà văn Lỗ Tấn từng nhận xét “Tôi rất kính trọng Trương Phi, lòng dạ ngay thẳng, tuy lỗ mãng nhưng không thô lỗ và không có trí óc như Lý Quỳ”. Quả thật vậy, đọc hết Tam Quốc mới thấy, Trương Phi lòng dạ ngay thẳng, tuy có lỗ mãng nhưng cũng rất biết suy xét và biết suy nghĩ chứ không kiểu không biết suy nghĩ như Lý Quỳ.

Truong-phi-5
Trương Phi

Trương Phi tên chữ là Dực Đức, người đất Yên (nay là tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc), sự xuất hiện của Trương Phi bằng câu hỏi giành cho Lưu Bị đã khiến người đọc chú ý “Đại trượng phu như ông không ra đánh giặc giúp nước, còn đứng đó thở dài làm gì?” (Hồi 1) và hình dáng Trương Phi khiến ta dễ dàng nhận ra một ông tướng “đáng sợ”: “mình cao tám thước, mắt tròn, râu hùm, hàm én, dáng như ngựa phi…“, đúng là Trương Phi. Chí lớn gặp chí lớn, Trương lập tức mời Lưu và Quan về đào viên nhà mình kết nghĩa anh em, cùng giết giặc giúp nước. Chỉ nhìn hình dáng của Phi thôi, nhiều tướng giặc đã khiếp sợ rồi. Ấn tượng đầu tiên về tính cách Trương Phi đến sớm hơn nhiều so với hai người anh của mình. Khi theo anh làm quan huyện, viên đốc bưu về kinh lý hạch sách đòi ăn đút lót, hiếp bức dân lành, Phi nổi giận xông thẳng vào mà hét lên rằng “Thằng mọt dân kia, mày có biết tao là ai không?” (Hồi thứ 2) và lôi thẳng ra trói vào tàu ngựa, đánh cho một trận mà có lẽ lần sau viên đốc bưu này chỉ nghe đến cái tên Trương Dực Đức chắc đã són đái ra quần rồi. Câu chửi của Trương Phi là “Thằng mọt dân” mà không phải là “thằng khốn”, “thằng thất phu”… cho thấy Dực Đức quả thật trong lòng luôn muốn vì dân vì nước, những kẻ nhũng nhiễu dân lành bị ông gọi là “mọt dân”. Với Dực Đức, cái chức huyện lệnh này chẳng là cái quái gì hết, và ba anh em bỏ chức mà đi.

Trương Phi ngay thẳng, thấy sự bất bình thì không nhịn được. Khi Lưu Bị thương Lã Bố không nơi nương tựa liền đón về Từ Châu, lại còn định nhường chức Từ Châu mục cho Lã Bố, Dực Đức là người đầu tiên can ngăn. Và khi gặp nhau, Lưu Bị nhún nhường gọi Lã Bố là anh, Lã Bố thật vô phép, gọi ngay Lưu Huyền Đức là “Hiền đệ”, và ngay lập tức bị một câu chửi vào mặt, và người chửi đó, tất nhiên là Trương Dực Đức “Anh tao cành vàng lá ngọc, mày là cái thá gì mà gọi anh tao như vậy” (hồi 14). Trong thâm tâm của Dực Đức, Lã Bố là kẻ vũ phu, lại là loại phản phúc, ham danh phú quý, sẵn sàng phản lại. Dực Đức gọi Lã Bố là “Thằng ba họ”, đúng vậy, Lã Bố đúng là ba họ còn gì. Ban đầu mang họ Lã, sau đó làm con nuôi của Đinh Nguyên (một trung thần nhà Hán) thì có khác gì mang họ Đinh, sau đó lại giết Đinh đi theo Đổng Trác, nhận Đổng Trác là nghĩa phụ, rồi lại phản lại, giết chết Đổng Trác. Những kẻ như vậy đối với Dực Đức thật không đáng một xu. Dù biết Lã Bố sức khỏe và võ nghệ vô địch, nhưng Dực Đức vẫn khinh thường “Lã Bố! Lại đây tao với mày đánh nhau ba trăm hiệp!” (hồi 14) và cái tất yếu của sự khinh thường ấy là bị Lã Bố cướp mất Từ Châu.

su-that-khiep-so-ve-cai-chet-oan-nghiet-cua-truong-phi-
Trương Phi

Hồi thứ 28 (Chém Sái Dương anh em đoàn tụ. Đến Cổ thành chúa tôi an vui) được xem là một trong những hồi hay và xúc động trong Tam Quốc. Quan Vân Trường một lòng sắc son, đem hai chị dâu “quá ngũ quan trảm lục tướng”, khi nghe Dực Đức đang ở Cổ Thành, lập tức cùng Tôn Càn, Chu Thương, Liêu Hóa đưa hai chị đến tìm. Quả thật Phi đang ở Cổ Thành, nhưng trong lòng Phi lúc đó chỉ biết Quan Vũ đã hàng Tào hưởng vinh hoa phú quý, thế là khi nghe Tôn Càn báo Vân Trường đang đến, Phi lập tức “không nói không rằng, mặc giáp, cầm mâu nhảy lên ngựa ra ngoài thành“. Và khi Vân Trường đến thì thấy Dực Đức “râu hùm vểnh ngược, mắt trợn tròn, hò hét như sấm, múa xà mâu phóng lại đâm Quan Công” rồi chửi Vân Trường rằng “Mày bỏ anh, hàng Tào, còn đến tìm tao làm gì“. Trong lòng Dực Đức, lời thề đào viên luôn được đưa lên hàng đầu, phản anh hàng Tào là một điều không thể tha thứ. Chỉ khi được hai chị dâu giải thích, xem Quan Công giết Sái Dương và được chính những người lính Tào Tháo kể cho nỗi khổ của Quan Vũ nơi Hứa Xương, Dực Đức lập tức hiểu ra và “rỏ nước mắt khóc, sụp xuống lạy Vân Trường“. Lúc đó có lẽ Dực Đức khâm phục Vân Trường lắm, vì với tính cách của Phi, khó mà làm được như Vân Trường. Hồi 28 kết thúc thật xúc động với cảnh đoàn tụ của ba anh em, lại thêm Tử Long, Quan Bình, Chu Thương…

Đúng như lời Thủy Kính nhận xét “Quan, Trương, Triệu là những hổ tướng sức địch muôn người, nhưng cần một vị thượng tướng biết sử dụng họ” (hồi thứ 35), tài năng của Dực Đức chỉ phất lên khi Ngọa Long Gia Cát xuất hiện. Lần thứ ba khi đi mời Gia Cát, Dực Đức nổi nóng khiến ta phì cười “Tên hủ nho này thật hỗn, để em cho một mồi lửa châm nhà hắn, xem hắn có ra đón không?” (Hồi thứ 38). Quả thật lúc đó Phi chỉ lo cho đại nghiệp của anh mình, nên thấy Ngọa Long mới chỉ có 27 tuổi, không tin gì lắm. Phi chỉ thật sự tin vào Ngọa Long sau trận hỏa thiêu đồi Bác Vọng. Từ lúc ấy trở đi, Dực Đức nhất nhất một lòng tin theo Ngọa Long điều khiển. Dưới sự chỉ huy của Khổng Minh, tài năng của Trương Phi được phát huy thật sự. Ở trận Đương Dương Trường Bản, nếu như Triệu Tử Long nổi danh một mình một ngựa bảo vệ ấu chúa, thì Dực Đức cũng không kém Tử Long chút nào. Tiếng hét của Trương Phi “Ta là Trương Dực Đức ở đất Yên đây, ai dám cùng ta quyết một trận tử chiến nào” (hồi 42) làm cho Tào Tháo với trăm vạn quân khiếp vía, không dám vượt qua cầu Trường Bản để đánh với một mình Trương Phi. Tiếng Phi to như tiếng sấm, quân Tào nghe thấy run cầm cập. Và tiếng hét thứ 4 “Đánh không đánh, lui cũng không lui là nghĩa làm sao?” khiến cho “Phi quát chưa dứt tiếng, Hạ Hầu Kiệt ở bên cạnh Tào Tháo khiếp sợ quá, đứt ruột và gan, ngã nhào xuống ngựa.“, và trăm vạn đại quân Tào Tháo kinh khiếp tháo chạy, giày xéo lên nhau mà chết như La Quán Trung nhận xét rằng “Thật là: ứa con nít miệng còn hơi sữa chịu làm sao được tiếng sấm sét; kẻ tiều phu ốm yếu sao chịu nổi tiếng gầm của hổ báo? ” (hồi thứ 42). Và từ khi còn bé, tôi đã thuộc mãi đoạn thơ của hồi này, vì thích Trương Dực Đức quá:

Trường Bản cầu này sát khí sinh,

Ngang mâu, chững ngựa, mắt long lanh.

Bên tai một tiếng vang như sấm,

Khiếp vía quân Tào vội rút nhanh.

c76e547b-eb68-4a09-b9bd-88b943ba2258
Trương Phi

Thực ra không hẳn Trương Phi dũng cảm như một kẻ dũng phu đâu. Phi làm cho Tào Tháo khiếp sợ còn nhờ mưu trí, sai quân lính buộc cành liễu vào đuôi ngựa chạy tung tăng bên đồi cây làm bụi mù mịt, khiến cho Tào Tháo tưởng là phục binh Gia Cát (sau mấy trận bị lửa thiêu, quân Tào đứa nào chẳng sợ phục binh Gia Cát). Ai còn nói Trương Dực Đức hữu dũng vô mưu nữa nào?

Quả thật, về mưu trí, Trương Dực Đức có phần còn hơn nhị ca của mình là Vân Trường. Một mình dẫn quân vào Xuyên, dùng mưu bắt sống Nghiêm Nhan, rồi lại vì nghĩa tha Nghiêm Nhan khiến cho Nghiêm Nhan khâm phục mà theo hàng thì một tướng quân vũ phu không thể làm nổi. Dẫn quân đánh Ngõa Khẩu ải, dùng mưu đánh Trương Cáp chạy dài, đoạn này là đỉnh cao về mưu đánh trận của Dực Đức. Say mà như tỉnh, tỉnh mà như say, giả say dụ Trương Cáp vào bẫy, đánh tan 3 đội quân của Trương Cáp, rồi tương kế tựu kế cùng Ngụy Diên dồn quân Trương Cáp vào hang đánh quân Trương Cáp tan nát đã lột tả một Trương Phi khác hẳn với Trương Phi vũ dũng ham uống rượu làm mất thành Từ Châu ngày nào. Hồi thứ 70, Trương Phi đoạt Ngõa Khẩu ải, đánh bại Hứa Chử là đoạn tả một Trương Dực Đức trưởng thành, dày dạn về trận mạc, khôn khéo, mưu trí và cũng thật dũng cảm. Có thể nói chính Gia Cát đã đào tạo làm cho Dực Đức trở nên dày dạn hơn, mưu trí và trưởng thành hơn, tôi nghĩ vậy. Quả thật, Trương Phi lòng dạ ngay thẳng, lại không phân biệt đẳng cấp, không như người anh mình khinh thường “lính quèn” Hoàng Trung trong Ngũ hổ đại tướng, sẵn sàng cúi đầu khâm phục trước một Nghiêm Nhan anh hùng trung nghĩa để khiến cho Nghiêm Nhan khâm phục và đầu hàng. Ôi, Dực Đức hơn Vân Trường ở điểm này nhiều lắm!

ai-la-hung-thu-giau-mat-vu-am-sat-truong-phi
Trương Phi

Uống rượu như nước của Trương Phi cũng là một cái hay khi ông dùng mưu uống rượu đánh thắng Trương Cáp (chỉ có Khổng Minh hiểu Dực Đức ở trận đó còn đem thêm rượu ra thưởng Dực Đức), nhưng rượu cũng là một sai lầm của Dực Đức. Sai lầm cuối cùng không thể sửa sai của Dực Đức là quá đau khổ khi người anh Vân Trường hi sinh, uống rượu say triền miên, đánh đập hành hạ hai tên Phạm Cương, Trương Đạt để rồi chúng cùng đường làm liều mà giết chết Trương Phi. Ông chết, hai mắt vẫn mở trừng trừng. Ai cũng biết lẽ thường tình của Dực Đức là ngủ không bao giờ nhắm mắt, nhưng dường như nó báo trước cái số mệnh Dực Đức chết không nhắm mắt, chết vì hận chưa kịp báo thù cho anh, hận vì chưa kịp khôi phục nhà Hán như ước nguyện của ông. Dù sao, cả đời anh hùng như Trương Phi, chết cũng không vô ích. Và Phi không như người anh của mình, cứ kêu trả đầu ta đây, mà lặng lẽ ra đi dù chết không nhắm mắt. Có lẽ cái chết của Trương Phi là cái nút mở cuối cùng khiến Lưu Huyền Đức nóng giận cất quân đánh Đông Ngô và bại trận thê thảm ở Hào Đình, nước Thục mất đi khả năng thống nhất thiên hạ, âu cũng là số trời.

Nguồn: sưu tầm

Lady in red. Tác giả là đứa con gái đời đầu 9x, sinh ra ở đất Sài Gòn ồn ào, hàng ngày vẫn băng qua những con đường khói bụi để mưu sinh, nhan sắc tầm thường, tài năng kém cỏi nên nỗi chỉ bán chữ dạo trong cõi đời này để lật lên những đau thương mà kiếm sống. Chọn cô đơn làm bạn, ân ái cùng sự điên cuồng của tâm hồn để vẽ nên những trái tim bằng máu chính mình trong màn đêm.