Joker(2019): Nạn nhân của xã hội và định kiến

0

Khi nhắc về Joker, chúng ta sẽ nhớ về một kẻ điên trong Suicider Squad hay hình ảnh phản diện trong loạt phim về các siêu anh hùng. Đến với Joker của Joaquin, chúng ta sẽ có một cái nhìn hoàn toàn khác. Cái nhìn của sự nghi hoặc, đen tối về một Gotham xấu xa và những con người sống ở đáy xã hội.joker-2019-jacquin

Chúng ta có một Joker do nam diễn viên tài năng Joaquin Phoenix thể hiện. Joaquin Phoenix nổi tiếng với tài năng diễn xuất bằng khả năng hóa thân vào nhân vật như thể chính ông là nhân vật ấy chứ không còn một sự diễn xuất nào. Ông từng nhận được giải Grammy, Quả Cầu Vàng cho sự nghiệp nghệ thuật của mình trước khi đảm nhận vai Joker của đạo điễn Todd Phillips.joker-2019-jacquin

Nếu bạn mong chờ những pha hành động nảy lửa hay những cuộc chạm trán đầy hồi hộp thì Joker sẽ khiến bạn thất vọng hoàn toàn khi mở đầu phim là hình ảnh Joker bị đám thanh niên đánh một trận nhừ đòn mà chẳng thể kháng cự. Joker lần này thuộc về thể loại tâm lý và đồng thời vén lên bức màn bí mật về xuất thân của một Joker tàn nhẫn, điên loạn nhưng thông minh đến khó hiểu.

Mở đầu phim là hình ảnh người đàn ông tên Arthur ngồi trước gương đang cố tạo nụ cười trên mặt mình trong khi nước mắt đang lăn thành dòng trên má. Gương mặt Arthur được vẽ như một chú hề nhưng là một chú hề đau khổ từ tận tâm hồn. Người xem dễ dàng nhận ra Arthur không hề giỏi trong việc gây cười nhưng anh vẫn theo đuổi vì đam mê trở thành một diễn viên hài độc thoại và vì kiếm sống khi anh phải chăm sóc người mẹ bệnh tật Penny của mình.joker-2019-jacquin

Một người đàn ông hơn ba mươi tuổi hàng ngày đi diễn hề để kiếm sống, chăm sóc người mẹ của mình một cách tận tâm (thể hiện qua việc tắm cho mẹ) và mang trong mình căn bệnh tâm thần khó hiểu. Cuộc sống tại Gotham dường như quá nhiều bất công và xấu xa đủ để bần cùng hóa một con người như Arthur. Gotham đã thành công trong việc đẩy một người có trái tim lương thiện như Arthur trở thành một kẻ sát nhân đầy bệnh hoạn.

Những cử chỉ thể hiện sự bộc phát của con người Arthur chính là khi anh tô đen dòng chữ “Don’t forget to smile.”, chính là cái đá cửa khi rời khỏi nơi làm việc lần cuối cùng. Đó chính là sự phản kháng đầy bất lực của một con người đã luôn nhẫn nhịn để tồn tại qua từng ngày. Phần nhân tính cũng không hề mất đi khi anh hôn Gary tại căn hộ của mình – một cái hôn của tình bạn chân thành. Đây chính là một chi tiết đầy đắt giá để chúng ta hiểu rằng Arthur không điên mà chính Gotham mới là nơi điên loạn và nó khiến tâm trí con người trở nên cuồng nộ khi mà những kẻ giàu luôn ra sức bảo vệ quyền lợi của chúng và đẩy người dân vào con người khốn khổ hơn (việc cắt giảm các chính sách phúc lợi của người dân).joker-2019-jacquin

Có hai luồng thông tin trái ngược về xuất thân của Arthur và người mẹ Penny đáng thương của anh. Những hồ sơ tại viện tâm thần cho rằng Penny bị hoang tưởng và Arthur chỉ là đứa con nuôi đáng thương khi mẹ anh mặc kệ cho anh bị những gã chồng hờ hành hạ không thương tiếc. Đó là những gì người ta nói về Penny – người mẹ hàng ngày viết thư cho Thomas Wayne với hy vọng ông ta sẽ quan tâm đến cuộc sống đầy khốn khó của hai mẹ con bà.

Nhưng cũng chính những cảm xúc khi Arthur đọc hồ sơ về mẹ mình cho ta một luồng suy nghĩ khác, hoàn toàn trái ngược. Arthur khóc với một nỗi đau không thể nói thành lời trong góc thang thoát hiểm. Hình ảnh mẹ anh với gương mặt bầm tím vì bạo hành ngồi trước những lời chất vấn trong viện tâm thần lần lượt hiện ra rõ mồn một. Có quá nhiều vết thương từ thể xác đến tinh thần một người đàn bà như thế, một người con bị chối bó như thế! Tấm ảnh Penny cười xinh đẹp với dòng chữ “Love your smile. TW” cùng thái độ khó hiểu của nhân viên lưu trữ cũng khiến người xem đặt nghi vấn về xuất thân của Joker.joker-2019-jacquin

Liệu đâu mới là sự thật? Joker là đứa con nuôi thiếu may mắn hay những kẻ lắm tiền và quyền thế đã dùng thế lực của mình để chối bỏ một đứa con, một tình yêu theo cách tàn nhẫn nhất?

Và có lẽ, sự bùng phát của Joker khi giết chết thần tượng Murray mới là ngòi nổ thiêu cháy cả một Gotham đã quá thối nát và xấu xa. Murray với chương trình Live with Murray Franklin cực kỳ nổi tiếng của ông đã mang hình ảnh Arthur diễn hài làm trò cười và gọi anh là “joker” (gã hề xiếc theo cách có phần khinh miệt). Murray đã không hề biết đó chính là chất xúc tác sau cùng cho một vụ nổ kinh hoàng bên trong tâm trí một con người.joker-2019-jacquin

Lợi thoại trong phim cực hay “You decide what’s right or wrong, fun or not fun,…” của Joker khi nói về những bất bình trong xã hội, nói về sự xấu xa đã tồn tại và thối rữa theo từng ngày ở Gotham. Nếu để ý hơn thì bạn sẽ thấy That’s Life gần như là bài hát chủ đạo của phim. Khi Joker xem chương trình tại nhà cùng mẹ thì đoạn nhạc vang lên từ chương trình, khi anh nói chuyện cũng là đoạn nhạc này và cuối phim lời bài hát vang lên, ngân mãi, kéo dài đến khi tất cả kết thúc bằng những hình ảnh trắng xóa, mờ nhạt, không còn rõ ràng.joker-2019-jacquin

Chúng ta có thể cho rằng tất cả chỉ là một giấc mơ điên loạn của Joker khi bị giam trong bệnh viện tâm thần như hình ảnh Joker không ngừng đập đầu vào cửa và những giây phút cuối phim. Cũng có thể đó là một sự thật đau lòng đầy kinh khủng mà một người bình thường chẳng thể chấp nhận nỗi nếu không là một kẻ điên.joker-2019-jacquin

Những nỗi đau tinh thần mà Todd Phillips khéo léo thể hiện cho người xem chính là những lời nói làm tổn thương người khác của kẻ tự cho mình quyền phát ngôn như Murray, những kẻ kì vọng hoang đường về những người mắc bệnh tâm thần như người phụ nữ trên chuyến xe hay những kẻ vì lợi ích cá nhân mà sẵn sàng đẩy cuộc đời những người từng yêu thương vào nơi khốn cùng nhất (Thomas Wayne),… Vẫn còn rất nhiều nỗi đau, ám ảnh mà Joaquin Phoenix khéo léo thể hiện bằng nét mặt, bằng hành động mà người xem phải tinh tế mới nhận ra.joker-2019-jacquin

Cuối phim, người xem được hé lộ nguyên nhân xuất hiện một siêu anh hùng của DC. Đạo diễn đã tôn trọng nguyên tác bằng hình ảnh những hạt ngọc trai văng ra khi chuỗi đeo cổ của người vợ Wayne bị giật đứt. Hình ảnh này có lẽ quá quen thuộc với các bạn yêu thích thể loại siêu anh hùng.

Phim không chỉ hay về nội dung, về diễn xuất xuất thần của Joaquin mà còn là những bài hát được dùng làm nhạc phim cũng khiến người xem đôi khi ám ảnh không kém.joker-2019-jacquin

“…and up and down and over and out…”

Joker không dành cho những ai tìm kiếm một siêu anh hùng. Joker dành cho những ai cần thấu hiểu hơn về nội tâm một con người.

Carmen

Lady in red. Tác giả là đứa con gái đời đầu 9x, sinh ra ở đất Sài Gòn ồn ào, hàng ngày vẫn băng qua những con đường khói bụi để mưu sinh, nhan sắc tầm thường, tài năng kém cỏi nên nỗi chỉ bán chữ dạo trong cõi đời này để lật lên những đau thương mà kiếm sống. Chọn cô đơn làm bạn, ân ái cùng sự điên cuồng của tâm hồn để vẽ nên những trái tim bằng máu chính mình trong màn đêm.